چرا باید از فرش دستباف استفاده نماییم؟

فرش دستباف در میان همه کفپوشهای دیگر از جایگاه ویژه ای برخوردار است و ویژه گیهای این هنر ارزنده ایرانی برای همه ملل و اقوام شناخته شده است.با این حال همگان در خصوص ترویج استفاده از قالی دستباف در بین خانوارها وظیفه مندیم و باید از هر فرصتی برای طرح وجوه تمایز آن با سایر کفپوشها استفاده نماییم.

با انجام این مهم علاوه بر تامین سلامت روحی و جسمی دوستانمان منافع مادی انان را هم حفظ نموده به رونق هنری که در ابعاد مختلفی برای جامعه مفید است کمک نموده ایم.

برخی مزایای محوری فرش دستباف به سایر کفپوشها را یادآوری می نمایم :

1- یقین داشته باشید که چون مواد تشکیل دهنده فرش دستباف از طبیعت گرفته شده و به هیچ وجه از الیاف مصنوعی استفاده نمی شود به تامین سلامت جسمانی شما کمک خواهد کرد.پرزهای پشمی قالی با خاصیت الاستیک و فنری خو د حتی نقش یک تشک استاندارد را ایفا می نمایند.

2- طرح ها و رنگ های متنوع قالی دستباف آرامش روحی و روانی شما را تامین و موجبات لذت بردن در زندگی را برای شما فراهم می نماید. شما میتوانید از میان هزاران طرح و نقشه رایج در قالی دستباف ایرانی و با رنگبندی های بسیار متنوع آنچه را که باب طبع شماست و از دیدن آن لذت می برید انتخاب نمایید.

3- قالی دستباف تنها کف پوشی است که بر اثر پا خوردن، نور و شست و شو زیبایی های آن مضاعف گردیده و هیچ گاه چشم نوازی خود را از دست نمیدهد. بالاخص اگر که این قالی با استفاده از مواد رنگزای طبیعی رنگ شده باشد.

4- با توجه به استفاده از پشم و ابریشم و پنبه به عنوان مواد اولیه در قالی دستباف هیچگاه شاهد تولید الکتریسیته ی ساکن از این کفپوش نخواهید بود، مزیتی که نسبت به بسیاری از کف پوش های دیگر ملموس و قابل توجه است.

5- با خرید فرش های دستباف نفیس کمک قابل توجهی به حفظ میراث فرهنگی کشورمان نموده و باعث ترویج فرهنگ ایرانی اسلامی، آرزوها، آرمان ها و علایق بافندگان و طراحان فرش خواهید گردید.

6- با آراستن خانه های خود به فرش دستباف موجبات زندگی بهتر قریب به 6 میلیون نفر که به صورت مستقیم یا غیر مستقیم از هنر صنعت فرش دستباف ارتزاق می نمایند فراهم خواهید ساخت.

7- قالی دست باف نسبت به همه ی کف پوش های دیگر از عمر چند برابری برخوردار بوده و قابلیت بسیار بالایی برای پاکیزگی و تنظیف دارد.

8- خرید فرش دستباف هزینه نیست بلکه سرمایه گذاری است، با خرید فرشهای نفیس دستباف در جشنواره ی فروش فرش (22 بهمن لغایت 22 اسفند 89) وجوه نقد خود را تبدیل به سرمایه گذاری مطمئن نمایید.

9- اطمینان داشته باشید که فرش دستباف ایرانی روند افزایشی در قیمت داشته لذا از فرصت استفاده نموده و همین امروز قالی مورد نیاز خود را با قیمت مناسب تهیه نمایید

10-قالی ایرانی باعث رونق بخش کشاورزی و دامپروری و حتی صنعت بالاخص صنعت نساجی است با خرید قالی دستباف عملا" این بخشها هم رونق خواهند یافت

11-هر ملتی یک کالای نمادین دارد که دنیا آن ملت را با ذکر آن کالا بیاد میآورد فرش دستباف نماد ملت ایران در بین اقوام است و جهان ایران را با قالی آن و قالی را با ایران می شناسد

12-به هنگام خرید فرش دستباف تمام تلاشتان این باشد که از هر سبک و طرحی میخواهید انتخاب نمایید مرغوبترین و نفیس ترین باشد.با انتخاب کالای نفیس سرمایه گذاری خود را تضمین نمایید.

منبع:

https://www.beytoote.com/art/farsh/hand-woven-carpet.html

ویژگیهای فنی و آسیب شناسی گلیم

اشکالات در حین بافت و نحوه جلوگیری از آن

الف: سره شدن
اگر دقت در بافت گلیم نشود و پودها شل یا سفت باشند این اشکال پیش می آید که برای رفع آن باید هر 10 سانتی متر بافت ، گلیم را به دو طرف راست رو ها گلیم ، با نخ چله ، محکم گره زد و با خط کش اندازة پهنای گلیم را کنترل کرد.

ب: ریش شدن چله
عوامل زیادی باعث ریش شدن چله می شود که باید به آنها دقت کرد:
1- ناصافی و خمیدگی لبه ها و نوک تیغه های دفتین.
2- نا صافی سطح نخ به دلیل تاب بیش از حد.
3- تماس تیغه های دفتین و چله ها ( نا هماهنگی دفتین و نمرة نخ چله مصرفی ).
4- استفاده از چله های تهیه شده با الیاف کوتاه.
5- عدم دقت در دفتین زدن و برخورد بی دلیل تیغه های دفتین با چله ها.

ج: نخ نما شدن گلیم
در هر مرحله از پودگذاری گلیم ، باید دقت به عمل آید تا پود جدید کاملاً در پشت پود قبلی قرار گیرد. در صورت عدم توجه به این امر ، در سطح گلیم نقطه های سفیدی که ناشی از نمایان شدن نخ های تار است به وجود می آید و باعث نخ نما شدن گلیم می شود و از کیفیت هنری گلیم و قهراً قیمت آن می کاهد.

د: پرز دادن گلیم
استفاده از خامه ( پرز ) های کوتاه جهت بافت گلیم یکی از عوامل مؤثری است که باعث پرز دادن محصول در حین بافت یا بعد از آن می شود. به همین جهت لازم است تا برای پودگذاری حتی الامکان از پودهای کوتاه استفاده نشود ( مناسب ترین طول برای پودگذاری ، طولی است که حداقل برای پوشاندن یکصد تار زیر و رو کافی باشد ).

ه: تصحیح پودگذاری
در مواردی که بافندگان ، بدون اختیار کردن نقشه و به طور ذهنی بافت را انجام می دهند، احتمال اشتباه در پودگذاری بسیار است و حتی یک پود کم یا اضافه باعث ناهماهنگی بین نقوش خواهد شد و همچنین اندکی بی دقتی در حین بافت به کمک نقشه همین مشکل را به وجود می آورد. با این وجود تصحیح پودگذاری کار چندان دشواری نیست. در مواردی که پودگذاری غلط باشد، بافنده می تواند با به جلو کشیدن چله های مربوط و ایجاد دهانه با کمک انتهای قلاب، پود اضافی را از لابه لای تارها خارج کند و به همین صورت چنانچه افزودن پودی به گلیم ضروری باشد بافنده می تواند به وسیلة قلاب یا سوزن با ظرافت و دقت، پود را از لا به لای چله ها عبور و در محل مورد نظر قرار دهد.

و: پارگی چله
چنانچه در حین بافت بی دلیل یک یا چند چله پاره شود، بافنده به کمک یک قطعه نخ هم نمره با نخ چله، که اصطلاحا ًنخ رفو نامیده می شود، می تواند نسبت به ترمیم آن اقدام کند.
گرة رفو در گلیم بافی اهمیت خاصی دارد و نحوة بستن آن به این صورت است که یک سر تار پاره شده و نخ رفو را به صورت ضربدر بین انگشتان شست و سبابه نگاه می دارند که حدود دو سانتی متر از نخ آزاد باشد و نخ رفو زیر نخ تار قرار گیرد، سپس نخ رفو را یک بار به دور شست و انگشت سبابه می چرخانند و آن را بین دو سر نخ قرار و سر آزاد تار را از حلقة تشکیل شده عبور می دهند و آن را نگاه می دارند. آنگاه به کمک انگشت شست دست راست انتهای نخ رفو را به طرف پایین می کشند.
گره ای که به این طریق ایجاد می شود بایذ حتی الامکان کوچک باشد تا هنگام دفتین زدن، مشکلی به وجود نیاید. توضیح آنکه طول دم گره نباید بیشتر از 5 میلیمتر باشد و اگر چند راستا در یک ردیف پاره شود، عمل رفو باید به گونه ای انجام گردد که گره ها در مقابل یکدیگر قرار نگیرند.

ز: ناصافی پودها
چنانچه بافنده ضمن بافت متوجه شود در بعضی از قسمت ها، پودگذاری، خط مستقیمی را طی نکرده باشد می تواند با پودگذاری موضعی آن را رفو کند.
پودگذاری موضعی به این ترتیب است که بافنده با کمک سوزن در قسمت های گود، چند رج پود قرار می دهد و نا صافی آن را اصلاح می کند.

ح: حذف چله های اضافی
بافنده در صورتی که در حین بافت متوجه شود یک یا چند چله اضافه است، می تواند بافت گلیم را طوری انجام دهد که چله های اضافی همراه با سایر چله ها به صورت جفتی مورد استفاده قرار گیرند.
بدیهی است این کار در بافت خود را نشان خواهد داد و برای رفع آن بافنده می تواند بعد از بافت 50 رج به آرامی آن را از فاصلة مختلف قطع و بافت را ادامه دهد و در پایان قطعات کوتاه شدة نخ را به کمک شیئ نوک تیزی از لا به لای پودها خارج کند.

ط: کم عرض شدن گلیم:
در حین بافت ممکن است به تدریج عرض گلیم کمتر شود، این در اثر کشیدگی بیش از حد پودهاست و باید مراقبت کنند که این چنین نشود. می توان این کار را با خط کش انجام داد. یعنی هر ده یا بیست سانتی متر که بافته می شود اندازه بگیرند و تساوی آن را با عرض بافت هنگام شروع داشته باشند. مورد دیگر کنترل این است که هر بیست سانت باید حدود همین اندازه قسمت بافته شده را از دو طرف به راست رو ها ببندند و به اندازة لازم کشیدگی داشته باشد.

ویژگی های فنی گلیم:

جنس الیاف: الیاف مورد استفاده در گلیم ها باید از پشم صد در صد خالص، نو ، شسته شده و یا پشم هایی که به روش صحیح از پوست جدا شده اند باشند.
قطر الیاف: قطر الیاف باید از 20 تا 50 میکرون باشد.
در صد چربی: حداکثر چربی موجود در خامه ها ( بعد از کلاف شدن ) نباید از 5/1 در صد بیشتر باشد.
ضد بید: گلیم ها باید با مواد شیمیایی مخصوص ضد بید شوند و این عمل به وسیلة برچسب بر پشت گلیم ها ذکر شود.

ثبات رنگ در مقابل آب: گلیم های دست بافت هنگامی طبق این استاندارد پذیرفته خواهند شد که ثبات رنگ آنها در برابر آب از ارقام زیر کمتر نباشد:
الف- درجة تغییر رنگ نمونة اصلی حداقل 4 باشد.
ب- درجه لکه گذاری روی پارچه پنبه ای وپشمی روی استاندارد باشد.

ثبات رنگ در مقابل شستشو یا صابون: گلیم های دست بافت هنگامی طبق این استاندارد پذیرفته خواهند شد که ثبات رنگ آنها در مقابل شستشو با صابون از ارقام زیر کمتر نباشد:
الف- درجه لکه گذاری روی پارچه پشمی حداقل (4-3) باشد.
ب- درجه تغییر رنگ نمونه اصلی و درجه لکه گیری روی پارچه پشمی باید روی استاندارد باشد.

ثبات رنگ در مقابل نور: گلیم های دست بافت هنگامی طبق این استاندارد پذیرفته خواهند شد که ثبات رنگ آنها در مقابل نور حداقل 4 باشد.
ثبات رنگ در مقابل مالش مرطوب و سایش خشک: گلیم های دست بافت هنگامی طبق این استاندارد پذیرفته خواهند شد که ثبات رنگ آنها در مقابل مالش مرطوب و سایش خشک حداقل 4 باشد.

نمونه خامه گلیم: نمونة خامه گلیم های دست بافت بر مبنای یک لا در سیستم تکس باید از 200 تا 340 باشد که سیستم متر یک برابر 3 تا 5 است در تار گلیم به منظور استحکام بیشتر باید از نخ دو لا استفاده شود.تاب خامه می تواند به شکل S یا Z باشد.
طول الیاف: طول متوسط الیاف نباید از 7 سانتی متر کمتر باشد.
تاب خامه: خامه باید در هر سانتی متر حداقل 20 تاب داشته باشد.

عوامل آسیب رسان

1) عوامل آسیب رسان زنده:
انسان:انسان می تواند به طرق مختلف نا خواسته در آسیب رسانی به انواع دست بافت ها مؤثر باشد.به عنوان مثال نباید با کفش آلوده بر روی گلیم قدم گذاشت.نفوذ گل و لای به داخل الیاف باعث پوسیدگی زود هنگام گلیم می شود، از طرف دیگر حمل و نقل و بسته بندی صحیح گلیم ها در هنگام جا به جایی می تواند باعث طول عمر بیشتر گلیم گردد.
انواع قارچ ها، کپک ها و سایر موجودات ذره بینی:
رطوبت مهمترین عامل رشد موجودات ذره بینی به ویژه قارچ ها و کپک هاست.پشم، پنبه و ابریشم، هر سه در برابر رطوبت طولانی آسیب پذیرند.

حشرات:در میان حشرات آسیب رسان به گلیم، می توان بید را خطرناک ترین برشمرد.بهترین راه از بین بردن بید، نظافت و تمیز کردن است.

2) عوامل آسیب رسان غیر زنده:
آب و هوا:یکی از مهمترین عواملی است که می تواند خود به خود و به طور مستقیم نیز به اشیا صدمه برساند و یا اینکه شرایط را طوری فراهم سازد که عوامل دیگر به اشیا صدمه رسانده و آنها را نابود کند.

نور:قرار گرفتن اشیا به مدت طولانی در برابر نور خورشید و حتی لامپ های فلور سنت موجب رنگ پریدگی، خشکی و شکنندگی مواد سلولوزی مانند پنبه می شود.نور نه تنها موجب تغییر رنگ گلیم می گردد بلکه باعث کاهش مقاومت مواد اولیه آن نیز می شود.ممکن است نور شدید در کوتاه مدت همان اندازه زیان بار باشد که نور ملایم در بلند مدت است.پنبه، پشم و ابریشم در حالت خیس، نسبت به وضعیت خشک سریع تر دچار تغییر و تخریب نوری می شوند.

مواد آلوده کننده هوا:در مناطق شهری دی اکسید سولفور وجود دارد که توسط وسایل نقلیه موتوری و کارگاه های صنعتی تولید می شود.دی اکسید گوگرد، ذرات آهن، ذرات گوگرد و انواع سولفورها از جمله آلودگی های هوای اطراف ماست که از این بین سولفورها زیانبارترین آلودگی موجود در هوا برای گلیم می باشند.این مواد با بخار آب موجود در هوا ترکیب شده و به اسید سولفوریک تبدیل می شوند و موجب سستی الیاف می شوند.

منبع: https://www.beytoote.com/art/farsh/specifications-pathology-fulop.html

چله کشی و کجوبندی

چله کشی
چله کشی به دو روش ترکی و فارسی انجام می شود که در اینجا به توضیح روش چله کشی ترکی که نسبت به چله کشی فارسی ساده تر می باشد پرداخته می شود.

چله کشی ترکی: چله کشی مهم ترین مرحله قبل از بافت گلیم می باشد.
معمولاً جنس نخ چله از پنبه و به رنگ سفید می باشد. در بعضی مناطق از پشم ( در میان عشایر ) و به ندرت ابریشم به عنوان چله استفاده می شود.
نخ پنبه ای دارای استقامت، تاب و قدرت کششی بیشتری به عنوان چله یا تار است.قبل از شروع چله کشی دو رشته نخ ( با قطر بیشتر از چله – یا چند لا از نخ چله ) به فواصل دلخواه ( حدود ۲۰ سانتی متر ) و به موازات سر دار و زیر دار به پایه های عمودی دار ( راست روها ) می بندیم.در اصطلاح به این دو رشته نخ ، نخ زهوار گفته می شود. نخ زهوار بالا، جای قرار گرفتن چوب هاف و نخ زهوار پایین جای قرار گرفتن تسمه مهار ( از جنس چوب یا فلز به عرضcm 3-2 و قطر mm 5-3) می باشد.

در ابتدا سردار و زیردار را اندازه گیری می کنیم و نقطه میانی را به دست می آوریم.سپس طرفین این نقطه میانی را در سردار و زیردار به واحدهای cm10 تقسیم می کنیم.این عمل برای دقت و سرعت در شمارش نخ های تار ( چله ) انجام می شود و به آن تقسیم بندی و سیه بندی گفته می شود.
سپس نخ چله را که از روی دوک یا کلاف به صورت گلوله در آورده ایم را در دست می گیریم و سر آن را به زیر دار می بندیم.برای انجام چله کشی ترکی به همکاری ۲ نفر نیاز است.یک نفر در پایین نزدیک زیردار می نشیند و دیگری مسلط بر دار می ایستد. نفر نشسته گلوله نخ را از زیر زهوار پایین و روی زهوار بالا رد می کند و به نفر دوم می دهد و او گلوله را از روی سردار عبور داده و به صورت مستقیم به سمت پایین هدایت می کند تا نفر نشسته آن را بگیرد.سپس نفر نشسته این بار گلوله را از روی نخ زهوار پایین وزیر نخ زهوار بالا رد می کند و مجدداً به نفر دوم می دهد.یعنی عکس دفعه قبل عمل می کند و به همین ترتیب گلوله نخ به صورت یک در میان از زیر و روی زهوارها رد می شود تا چله کشی به تعداد مورد نیاز انجام شود.
به طور معمول پودها هنگام بافت کشیده می شوند و موجب کاسته شدن عرض گلیم می شوند برای رفع این مشکل معمولاً چند جفت تار بیشتر از اندازة مورد نیاز کشیده می شود.بعد از اتمام چله کشی انتهای نخ چله مجدداً به زیر دار گره می خورد و محکم می شود.

نکات مهم چله کشی:
۱- قبل از انجام عمل چله کشی دار گلیم را مورد بررسی قرار دهیم تا از سالم بودن آن مطمئن شویم.سردار و زیردار باید موازی هم و کاملاً عمود بر راست روها باشند و دارای هیچ گونه عیب و برآمدگی زائد نباشد.

۲- عمل چله کشی باید کاملاً در وسط دار به صورتی که دو طرف متقارن باشند انجام شود و سنگینی چله ها به یک سمت منتقل نشود.

۳- با توجه به ظرافت و درشتی طرح اقدام به تهیه نخ چله مناسب می کنیم.

۴- کشش نخ های تار در تمام عرض دار به صورت یکنواخت و مساوی باشد و بهتر است چله کشی در یک زمان انجام شود و بین آن وقفه نیفتد.

۵- عرض مورد نظر برای گلیم را باید از قبل مشخص کنیم و تعداد نخ تار را با توجه به عرض کار محاسبه و تعیین کنیم.

۶- فاصله بین تارها معمولاً به اندازة قطر چله مصرفی می باشد.به این ترتیب در هر یک سانتی متر بین ۴ تا ۵ تار به طور معمول کشیده می شود.

۷- تعداد تارهای کشیده شده زوج می باشد.برای اطمینان از درستی این امر اگر نخ چله را در ابتدا از زیر زهوار پایین عبور داده ایم،در انتها باید نخ چله را از روی زهوار پایین عبور دهیم تا چله ها به صورت زوج یا جفت باشند.

۸- عمل چله کشی را به صورت سفت و با کشش زیاد انجام نمی دهیم، زیرا بافت گلیم احتیاج به کشش زیاد در چله ها ندارد. ذکر این نکته به این معنی نیست که باید کشش کم باشد یا چله کشی شل انجام شود، بلکه باید کشش چله ها متوسط و متناسب صورت گیرد.

بعد از رعایت این نکات و انجام چله کشی به کارهای بعد می پردازیم.در ادامه به جای نخ زهوار پایین تسمه مهار چوبی یا فلزی را در لابلای تارها قرار می دهیم و به سمت پایین هدایت می کنیم.پس از عبور تسمه می توانیم نخ زهوار پایین را قطع کنیم یا آن را به سمت پایین و زیر کار هدایت کنیم.سپس به جای نخ زهوار بالا چوب هاف را قرار می دهیم که دارای طولی معادل عرض دار و قطر تقریبیcm 3 می باشد.لازم به ذکر است که نخ زهوار بالا را قطع نمی کنیم تا اگر به هر دلیلی چوب هاف را از محل آن برداشتیم بتوانیم به کمک نخ زهوار مجدداً چوب هاف را به مکان خود هدایت کنیم. _

کجوبندی
برای کجوبندی ابتدا به دو سر چوب کجو میخ می زنیم و نخی را به صورت چند لا تاب می دهیم و به وسیله اتصال به این میخ ها آن را روی چوب کجو محکم می کنیم، که به آن نخ کجو یا نخ نیره نیز گفته می شود.چوب کجو را به راست روها می بندیم.سپس به وسیلة نخی دیگر که قطر آن با قطر چله برابر است و به آن نخ کجوبندی یا نیره پیچی گفته می شود ، شروع به مهار چله های زیر هاف می کنیم.به این ترتیب که نخ کجوبندی را به نخ کجو گره می زنیم و برای استحکام دور کجو و نخ کجو قلاب می کنیم و گره می زنیم.سپس اولین چله روی هاف را کنار زده و نخ کجوبندی را دور اولین چله پشت هاف می گردانیم و دوباره روی کجو و نخ کجو قلاب می کنیم.به همین ترتیب یکی یکی نخ های روی هاف را کنار زده و با گرفتن نخ های زیر هاف بوسیلة نخ کجوبندی آنها را مهار می کنیم و در نهایت چله های زیر و رو به صورت تفکیک شده از هم قرار می گیرند.

نکته: برای فاصله گرفتن کجو از سطح چله ها و بهتر دیده شدن نخ های زیر و رو در هنگام کجوبندی دو قطعه تخته کوچک در طرفین بین کجو و راست روها قرار می دهیم و نیز برای اینکه فضا برای قرار گرفتن هاف بعد از کجوبندی داشته باشیم،در هنگام کجوبندی میله ای با قطر هاف روی چوب کجو قرار می دهیم و با وجود آن نخ های زیر هاف را قلاب کرده و مهار می کنیم و بعد از اتمام کجوبندی میله را بر می داریم و مشاهده می شود که فضای لازم برای قرارگیری چوب صاف ایجاد شده

منبع:carpetmaster.ir

تاریخچه فرش ایران

  بافتن فرش به زمان تهمورث باز مى گردد

فرش ایرانى، افتخار ملى / هنر نزد ایرانیان است وبس!

"ایرانیان براى این که بسترشان نرم باشد قالیچه زیر بستر خود مى گسترند"

فرش بافی، رشتن و بافتن فرش به زمان تهمورث باز مى گردد. فرش ایرانى در سرتاسر جهان، در میان فرش هاى آسیایى بسیار مشهورند، قالیچه ها و فرش ایرانی پیوند بافندگان را با آرزوها، باورها و نیازهاى آن ها آشکار مى سازد.

فرش ایرانى، افتخار ملى

ذوق و خلاقیت هنرى هر جامعه اى از سنن زندگى و سوابق تاریخى و محیط زیست آحاد آن قوم ریشه و الهام مى گیرد و غالبا این ذوق و استعداد در یک و یا چند رشته خاص به گونه اى متبلور مى شود که رقابت جوامع دیگر با آن ملت ها و اقوام در آن رشته ها به دلایل متعدد تا حدودى دشوار مى گردد.

از جمله هنر هایى که در این سرزمین در مرور زمان به کمال و استادى رسیده و ذوق هنرمند ایرانى در پهنه آن فرصت تجلى وافر یافته هنر قالیبافى یا بافتن فرش است.

 بهترین فرش ایرانى آن هایى هستند که به وسیله ایرانى ها ساخته شده اند

 
تاریخچه فرش ایران:
آغاز فرش بافی، رشتن و بافتن فرش به زمان تهمورث باز مى گردد. در تاریخ طبرى از فرش هایى که با مو و پشم حیوانات در این دوره بافته شده سخن رفته است. قدیمى ترین نشانه از هنر قالیبافى به عصر مفرغ  باز مى گردد، این نشانه یک کارد قالیبافى است که از گورهاى عهد مفرغ ترکمنستان و شمال ایران یافت شده است. در شهر سوخته (دشت سیستان، جنوب شرقى ایران) نیز فرش هاى حصیرى و پارچه و ابزارهاى بافندگى به دست آمده که متعلق به ٢٥٠٠ سال پیش از میلاد است.

کهن ترین قالى ها و فرش ها
به ترتیب فرش های کشف شده در نقش برجسته کاخ نینوا، فرش پازیریک از پنجمین گور اقوام سکایى، تکه فرش قومس (دوران ساسانیان). درقرون اولیه هجرى پس از نفوذ اسلام طرح فرش ها، به سبب منع شبیه سازى و زینت، تغییر کرد اما در زمان خلفاى عباسى که تجملگرایى و قصرهاى پر زرق و برق رواج یافت، بافت اینگونه فرش ها نیز رونق گرفت.

فرش ایرانى نماد زندگى ایرانى:
فرش ایرانى (که بیشتر به عنوان فرش پارسى شناخته مى شوند) در سرتاسر جهان، در میان فرش هاى آسیایى بسیار مشهورند. بهترین فرش هاى ایرانى آن هایى هستند که به وسیله ایرانى ها ساخته شده اند. فرش ایرانى مهارت ایرانیان در انتخاب مواد، گره زنى، تکنیک هاى رنگ آمیزى، آفرینش طرح ها و الگوها را آشکار مى سازد.

قالیچه ها و فرش ایرانى پیوند بافندگان را با آرزوها، باورها و نیازهاى آن ها آشکار مى سازد، و همچنین بازتابى از شرایط زندگى و موقعیت فرهنگى هنرمند، وضعیت جوى منطقه، منابع گیاهى و وضعیت جغرافیایى محل زندگى هنرمند هستند.

افسانه ها، الهام بخش فرش ایرانى
طرح ها، الگوها و موضوع فرش ایرانى از طبیعت، تاریخ و افسانه ها الهام گرفته است. در واقع ریشه ساخت فرش را باید در زندگى عشایرى جستجو کرد، که بعدها بافتن فرش به شهرها و روستاها راه پیدا کرده است. 

فرش عشایرى حاوى اطلاعات نمادین است 

رازهای نماد ونشانه های فرش ایرانی
شناخت و تحلیل نمادها و نشانه ها در هنر ایران، به خصوص در دست بافته ها امرى ضرورى است که به اندازه آفرینش و خلاقیت هنرى مهم است. بسیارى از نقوش و تصاویر متن قالى و فرش، به خصوص در فرش عشایرى حاوى اطلاعات نمادین است و اغلب از لحاظ ظاهر، دلالتى با موضوع ندارد. به این معنى که از مشخصات آنها نمى توان به مفهوم آن پى برد. علاوه بر این، این نقوش نشانى از هویت فرهنگى بافنده دارند که از گذشته تا به امروز به طور وسیعى از سوى مردم آن فرهنگ استفاده شده 

منبع:

https://www.beytoote.com/art/farsh/iran1-carpet-history.html

انواع طرح فرش ایرانی

 اساس طرح فرش شاه عباسی را گل هاى طراحى شده خاصى تشکیل مى دهند

نقش هاى قالى و فرش ایران را بشناسیم

دسته بندی فرش بر اساس نقش و طرح فرش ایران براساس یک طبقه بندی کلی به چند گروه تقسیم میشود که در ذیل 8 نمونه از طرح فرش ایرانی را گردآوری نمودیم.

طرح فرش شاه عباسى:
اساس طرح فرش شاه عباسی را گل هاى طراحى شده خاصى تشکیل مى دهند که به نام شاه عباسى مشهور شده است. این گل هاى تجرید یافته، ضمن شاخه و برگ ها و گاه اسلیمى ها و ختائى درمتن و حاشیه فرش، نقشه اصلى را تشکیل مى دهند. 

اسلیمى یکی از طرح فرش ایرانی می باشد:
شکل اصلى طرح فرش اسلیمی را شاخه هاى دورانى در میان برگ ها تشکیل مى دهد. این شاخه ها تجرید یافته طرح درخت مى باشد. معروف ترین طرح فرش اسلیمى ها، اسلیمى دهن اژدر است. در این نوع اسلیمى انتهاى هر شاخه به دو بخش متقارن منشعب مى گردد و به صورت فکین اژدها نشان داده مى شود و روى ساقه شاخه ها جوانه هایى در نقاط مختلف تزئین شده است که بیشتر این جوانه ها را اسلیم مى نامند.

 شکل اصلى طرح فرش اسلیمی را شاخه هاى دورانى در میان برگ ها تشکیل مى دهد

فرش با طرح بته جقه:
طرح فرش بته اى تجرید یافته درخت سرو است. بته هاى سرکج فرش ایران که به بته جقه شهرت یافته است. در طرح فرش بته اى اندازه و اشکال مختلف به چشم مى خورد.

 طرح فرش بته اى تجرید یافته درخت سرو است

طرح فرش درختى:
با وجودى که در طراحى فرش اساس کار را شاخه و برگ ها تشکیل مى دهند ولى در طرح هاى درختى سعى شده است تا وجه تشابه زیاد با طبیعت حفظ گردد. در اغلب طرح هاى این گروه درخت و درختچه هاى کوچک و بزرگ به ویژه به صورت انفرادى ترکیب اصلى را تشکیل داده اند و با اجزاء دیگرى ترکیب شده اند.

طرح شکارگاه فرش:
مشخصاتى که در مورد طرح هاى درختى ذکر شده در طرح هاى فرش شکارگاه نیز وجود دارد، اما در اغلب طرح هاى شکارگاه، حیوانات وحشى در حال شکار نقش بسته شده است.

 در طرح هاى فرش شکارگاه حیوانات وحشى در حال شکار وجود دارد

طرح فرش ترکمن یا بخارا:
طرح  فرش هاى ترکمن از لحاظ هندسى و شکستگى خطوط در ردیف طرح هاى ایلى و خاص مردم کوچ نشین است که به طور ذهنى و بدون نقشه بافته مى شود.

 طرح  فرش هاى ترکمن به طور ذهنى و بدون نقشه بافته مى شود

طرح فرش گل فرنگ:
طرح قالی گل فرنگ ترکیبى است از طرح هاى اصیل ایرانى با گل هاى طبیعى، مخصوصا گل سرخ. در طرح فرش گل فرنگ از رنگ هاى تند و روشن مخصوصا رنگ هاى سرخ استفاده مى شود

منبع:

https://www.beytoote.com/art/farsh/iranian1-carpet-designs.html